We schrijven 18 November 2009, de 2e match van de Playoffs tussen Frankrijk en Ierland. Thuis verloor Ierland met 0-1, maar in deze terugmatch draaien de Ieren als een zonnetje. Robbie Keane scoort in de 33e minuut en na 90 minuten is er nog geen winnaar. In de extra tijd echter controlleert Thierry Henry de bal met de hand, waardoor hij een voorzet kan geven op Gallas, die de bal in het Ierse doel weet te werken. De scheidsrechter heeft het niet gezien, en zo gaat Frankrijk op het nippertje naar het WK in Afrika, de Ieren in rouw en verontwaardiging achterlatend.

Je zult je afvragen wat dit met Konami's Pro Evolution Soccer 2010 voor de PSP te maken heeft. Welnu, de laatste telg van Konami's voetbalimperium is een regelrechte poort van Pro Evolution Soccer 6, dat al in 2006 uitkwam. Kortom, het voelt een beetje alsof Konami hier de winst probeert af te dwingen met een potje onvervalst valsspelen. Maar misschien is dit wel de juiste keuze geweest..

De lastige afgelopen jaren van Pro Evolution Soccer zijn ongetwijfeld in elke review van de PC/console versies van PES 2010 naar voren gekomen, dus een korte samenvatting volstaat: sinds deel 6 gaat het moeizaam met Konami's voetbalfranchise. PES 2008 werd zo'n beetje unaniem als de slechtste versie ooit beoordeeld. PES 2009 was beter, maar kon het oude niveau ook niet halen. Met de laatste versie is PES weer op het goede pad gekomen en vinden we de koning van weleer weer hoger in de ranglijsten. Toch is niet iedereen even enthousiast; sommigen hekelen het gemis aan de vloeiende gameplay die deel 6 zo populair maakte.

Pro Evolution Soccer 6 wordt nog altijd beschouwd als een van de - zoniet dé - beste voetbalgames ooit. Gezien het verschil in reken- en grafische kracht tussen de PC/consoles en de PSP zou een rechtstreekse port van PES 2010 waarschijnlijk toch niet gaan werken, dus het is een begrijpelijke keuze die Konami heeft gemaakt. Het 'voelt' een beetje flauw, maar uiteindelijk gaat het toch om het waar voor je geld, en die waren zijn niet verkeerd. Bovendien heeft Konami zich er niet al te makkelijk vanaf gemaakt: zo vinden we, naast het mooie menusysteem van PES 2010, ook de 'Become a Legend'-modus terug - een spelmodus die de originele versie van PES 6 mist.

De gameplay van PES 6, pardon, PES 2010 voor de PSP, is diepgaand te noemen. Er is een Engels gezegde dat het goed samenvat: "easy to learn, impossible to master". Een beginner zal gauw overweg kunnen met het spel, maar om echt goed te worden zul je weken, zoniet maanden moeten spelen. Het gevoel van voldoening als je te zijner tijd meer skills opdoet is treffend, dit is een spel met een enorme houdbaarheid.

Zoals elke doorgewinterde Pro Evo-liefhebber weet is timing van groot belang. De virtuele spelers hebben een balans die realistisch overkomt: probeer al rennend en vanuit een lastige hoek te schieten en de bal zijlt het stadion uit. Sowieso zul je de eerste paar potjes de bal veelal over het doel zien vliegen: in vergelijking met andere voetbalspellen hoef je de schietknop over het algemeen maar heel kort in te drukken. Dit lijkt vreemd, maar voelt na een poosje toch natuurlijk aan. Voor de passes is er geen 'kracht-balkje' zoals FIFA die kent: om een pass naar een verdere speler te geven kun je de passknop weliswaar langer indrukken, maar PES bepaald zelf of het een stevige of juist een zwak pasje wordt op de betreffende speler. Wat wel uitmaakt is hoe goed je speler er voor staat: passes direct na een lastige draai zullen over het algemeen minder goed aankomen dan wanneer je eerst even de tijd neemt om een stapje in de goede richting te nemen.

Wat jammer is, ten opzichte van het origineel, is dat de dribbelknop mist. Waar de meeste platformen 4 (of 6) knoppen aan de achterkant van de controllers hebben zitten heeft de PSP er maar 2, waardoor de dribbelfunctie is gesneuveld. Op het eerste gezicht begrijpelijk, maar aangezien de links-achter knop voornamelijk voor het wisselen van speler gebruikt wordt - als je team geen balbezit heeft - had deze knop tijdens balbezit prima als dribbelknop dienst kunnen doen. Hierdoor mist ook de cancel-functie (op de console de R1 & R2 knoppen tegelijk), waarmee je de 'balmagneet' tijdelijk kan ontwijken: normaal ren je naar een bal toe als die in de buurt is, met de cancel-functie kun je er voor kiezen een andere kant op te lopen. Dit klinkt niet erg nuttig, maar hiermee kon je soms met het puntje van je schoen de bal kapen voordat hij een tegenstander bereikt, waar je normaal schuin met de bal meerent en de tegenstander je wellicht voor is. Gemiste kans van Konami.

De spelers hebben een herkenbare eigen identiteit: Lionel Messi zal sneller rennen en beter dribbelen dan de meeste spelers, maar verdedigend kan hij niet tippen aan een Chivu of een Materazzi. John Arne Riise is, net als in het echt, dodelijk met zijn knoeterharde afstandschoten, terwijl Robben heerlijk over de flank kan oprukken. Dit alles komt door de vele - aanpasbare, met de editor - variabelen die de spelers hebben gekregen. De player cards die we kennen van de PC/console versie van PES 2010 missen en worden, net als in deel 6, ingevuld met een sterren-systeem. Zo kan een speler een ster hebben voor de buitenspelval, voor afstandschoten, voor 'one-touch-passes', etcetera, waardoor hij nog meer een eigen identiteit krijgt. In tegenstelling tot het card-systeem zijn de sterren niet instelbaar, zo kun je bijvoorbeeld niet instellen dat een eigenzinnige dribbelaar zich maar even een wedstrijdje in moet houden. Dit geldt uiteraard alleen als de AI de speler bestuurd, dus in de praktijk is dit gemis niet erg hinderlijk.

De Pro Evo serie heeft altijd z'n 'quirks' gehad. Kleine irritaties die intussen allang gefixed hadden moeten zijn maar die Konami blijkbaar niet doorheeft. Het is jammer, maar overkomelijk. Het is als een relatie - je houdt van elkaar, maar nu en dan ontstaan er wat strubbelingen. Het gaat wellicht wat ver om PES te vergelijken met een mooie vrouw (of man, voor de vrouwelijke/homofiele lezers). Hoewel voetbal naast de liefde natuurlijk wel de belangrijkste zaak in het leven is. In ieder geval, PES is PES, eigenzinnig, karakteristiek en soms een beetje een enfant terrible..

Zo is de keeper in de PES-franchise altijd een beetje van het blunderige type geweest. Meestal gaat het goed, maar nu en dan haalt hij graag een 'Grandelletje' uit, waarbij hij in een uiterste poging tot redding de bal zijn eigen doel in tikt. Natuurlijk geldt dit voor beide kanten, dus het is vergeeflijk. De scheidsrechter echter is van een minder vergeeflijk kaliber: voordeel kent hij nauwelijks. Dit kan erg frustrerend zijn; soms kom je na een overtreding van de tegenstander al struikelend langs de laatste verdediger 1 op 1 met de keeper, maar heeft de arbiter al gefloten voor een verdedigende fout. Om rood te krijgen moet je het erg gek maken; een smerige sliding van achter wordt geregeld afgedaan met slechts een gele kaart. Ook wordt er wat snel gefloten voor buitenspel - op éen lijn staan met de laatste verdediger wordt over het algemeen doodleuk afgefloten.

Een ander probleem is het gebrek aan een online multiplayer-modus. Een beetje vreemd, aangezien Pro Evo 6 die wel had. Wel is er een ad-hoc multiplayer mogelijkheid. Door het gebrek aan online spelen is de AI erg belangrijk. Deze is aardig uitgevoerd, maar had, gezien de houdbaarheid van de gameplay, beter gemogen. Na een poosje wordt hij wat voorspelbaar, en daarmee wat makkelijk te verslaan, zelfs op de hoogste moeilijkheidsgraad. De AI heeft een voorliefde voor de aanval vanaf de flank: meestal rent een speler door tot de achterlijn om vanaf daar de spitsen te bedienen. Kopballen zijn lastig te verdedigen, waardoor deze tegengoals vaak wat flauw aanvoelen.

Ook licensies zijn altijd een zwak punt van Pro Evolution Soccer geweest. Zo zijn de teamnamen van de Engelse Premier League gefingeerd tot koosnaampjes: Arsenal heet North London, Portsmouth gaat als Pompy door het leven en Stoke City moet het doen met "the Potteries". Van de Duitse league mist zelfs ieder spoor. Gelukkig zijn dit soort tekortkomingen makkelijk te verhelpen door de levendige community, via de zogeheten "Option Files" waarmee je de echte teams en spelers kunt verkrijgen. Konami heeft wel een deal met de UEFA weten te sluiten waardoor de Champions League gespeeld kan worden.

In de 'Become a Legend' modus kun je opklimmen van amateur tot wereldster. Je begint met trainingspotjes, als je indruk weet te maken kom je op de bank terecht en als het goed gaat kom je uiteindelijk in de basis terecht. In de transferperiodes kunnen zich teams aandienen om je over te nemen, waarna het verhaal weer opnieuw begint - zij het met meer skills. Een leuke toevoeging - het origineel had deze modus niet - maar wat vreemd is is dat je alleen de vertical- en playercamera's kan gebruiken, terwijl bij de grote broer elke camera kan worden gekozen.

Interessanter is de Master League modus. Hier kun je met een bestaand of zelf gecreëerd team een doorlopende league spelen. Je spelers worden met de jaren beter, hoewel de curve waarmee dit gebeurt per speler verschilt. Sommige spelers zijn er vroeg bij maar blijven ergens na hun 20e steken, terwijl anderen juist rond hun 30e op hun top komen. Ook dit zorgt voor diepgang, hoewel het natuurlijk de vraag is hoe Konami de ontwikkelingscurve van de echte spelers heeft bepaald. Misschien hebben ze ergens een glazen bol weten te kopen.. ongeacht dit detail is het een systeem dat prima voldoet.

Natuurlijk kan er in de transferperiodes gehandeld worden met andere teams. Echt happig om je spelers over te nemen zijn ze niet, dus geregeld moet een afgedane speler gewoon gereleased worden om ruimte voor nieuwe aankopen te maken - mits er in het seizoen genoeg geld verdiend is aan gewonnen wedstrijden, cups of topscoorders. Wat jammer is van de Master League is dat er niet van league gewisseld kan worden: vanaf het begin zit je vast aan de gekozen league. Na een aantal jaar Eredivisie zou het leuk zijn met je team naar Italie of Frankrijk te kunnen verhuizen, maar helaas. Het zou natuurlijk ook niet realistisch zijn, maar die keuze zou beter aan de speler gelaten kunnen worden.

Alle kritiek ten spijt maakt de gameplay op het veld alles goed. Het 'nog een potje' gehalte is hoog, het extatische gevoel na het maken van een goal of het passeren van de verdedigers met een paar snelle voetbewegingen is onovertroffen.

We keren nog even terug naar Frankrijk - Ierland. Want behalve overeenkomsten zijn er ook verschillen tussen Pro Evolution Soccer 2010 voor de PSP en de omstreden playoff-wedstrijd. Waar Ierland in rouw gedompeld is na de onverdiende overwinning van de Fransen is er met deze Pro Evo geen enkele verliezer. Konami mag dan de makkelijkste keuze hebben gemaakt, het is een gerechtvaardigde. Pro Evo 2010 voor PSP is een spel met verbijsterende diepgang en houdbaarheid, die zijn prijs meer dan waard is. Om dit spel de recensie te geven die het verdient zou ondergetekende hier over een week nog aan het typen zijn, en dat zou de PES skills niet ten goede komen..

Cijfer: 9